Kinderalimentatie: de regels

Ouders zijn verplicht om in het levensonderhoud van hun kinderen te voorzien. Daarom moet de ouder die het meest verdient, na de scheiding doorgaans kinderalimentatie betalen aan de ouder met het lagere inkomen.

Welke regels gelden er voor kinderalimentatie en hoe wordt die berekend?

Wie is onderhoudsplichtig?

Allereerst: wie zijn eigenlijk onderhoudsplichtig voor de kinderen? De biologische ouders natuurlijk, maar ook een stiefouder is wettelijk verplicht om bij te dragen in het levensonderhoud van zijn of haar stiefkinderen. Dat laatste geldt alleen wanneer de kinderen bij het gezin van de stiefouder horen en dus grotendeels bij hem of haar wonen. Wanneer de biologische ouder samenwoont met een partner (zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap), dan heeft die partner geen onderhoudsplicht voor de kinderen.

Trema

Voor het berekenen van alimentatie zijn regels, de zogenaamde Tremanormen. Deze regels zijn opgesteld door familierechters die alimentatiezaken behandelen.

De rechter is niet verplicht deze regels toe te passen, maar in de praktijk gebeurt dat doorgaans wel. Hieronder worden de hoofdlijnen van de Tremanormen uitgelegd.

Basis: behoefte en draagkracht

De Tremanormen zijn gebaseerd op twee basisbegrippen: de behoefte van een kind en de draagkracht van de ouders. Simpel gezegd: hoeveel geld er is nodig voor het levensonderhoud van een kind en hoeveel geld hebben de ouders ná de scheiding om te besteden aan hun kind(eren)?

Behoefte: wat kosten de kinderen?

De kosten van de kinderen worden doorgaans afgeleid uit Nibud-tabellen. Daarin staat hoeveel ouders gemiddeld per maand uitgeven aan kinderen, afhankelijk van het gezinsinkomen, het aantal kinderen en de leeftijd van de kinderen.

Het netto besteedbare gezinsinkomen vlak vóór de scheiding bepaalt de behoefte van het kind. De gedachte daarachter is dat een kind er vanwege de scheiding niet op achteruit zou mogen gaan.  Of dat financieel haalbaar is, wordt vervolgens bepaald door de draagkracht van de ouders ná de scheiding.

Draagkracht: wat kunnen ouders betalen?

De draagkracht van een ouder wil zeggen: hoeveel kan een ouder ná de scheiding uitgeven aan de kinderen?

Daarvoor wordt eerst het netto maandinkomen van een ouder berekend en daarna wat die ouder minimaal nodig heeft om zelf van te leven. Het verschil tussen deze twee bedragen heet de vrije ruimte. De regel is dat een ouder zeventig procent van de vrije ruimte moet besteden aan de kinderen.

De minimale behoefte van een ouder voor het eigen levensonderhoud wordt berekend op basis van de bijstandsnorm voor een alleenstaande, waarbij een correctie plaatsvindt voor de woonlasten. Voor woonlasten wordt dertig procent van het netto inkomen gereserveerd, dat is het percentage dat gemiddeld genomen wordt uitgegeven aan wonen. Op dit moment (2019) bedraagt de minimale behoefte van een ouder € 950 vermeerderd met dertig procent van diens inkomen aan woonlasten.

Kinderalimentatie … een kwestie van behoefte en draagkracht.

Naar rato verdelen van draagkracht

Als de ouders samen genoeg draagkracht hebben om de kosten van de kinderen te betalen, moeten zij naar rato van hun draagkracht bijdragen in die kosten.

Een eenvoudig voorbeeld. De vader heeft € 400 per maand draagkracht, de moeder € 200 . Ze hebben één kind. De behoefte van het kind bedraagt € 500.

De draagkracht van de ouders wordt als volgt naar rato verdeeld. Draagkracht vader: 400/600 x 500 = 333. Draagkracht moeder: 200/600 x 500 = 166. De vader moet dus € 333 en de moeder € 166 bijdragen in de kosten van het kind.

Let op: als de ouders samen te weinig draagkracht hebben om in de behoefte van het kind te voorzien, dan valt er niets naar rato te verdelen en gaat de draagkracht volledig naar het kind.

Verblijfskosten en verblijfsoverstijgende kosten

Een belangrijk uitgangspunt van de Tremanormen is dat de ouder bij wie het kind staat ingeschreven, alle verblijfsoverstijgende kosten van de kinderen betaalt. Denk aan school, contributies, sport, abonnementen en kleding. Daarnaast heeft elke ouder uiteraard zijn of haar kosten van verblijf, dat wil zeggen kosten van eten, drinken, wonen, vakanties, cadeautjes e.d. die direct verband houden met het verblijf van het kind bij die ouder.

Zorgkorting

Nadat de naar rato-verdeling van de draagkracht is berekend, wordt vervolgens gekeken naar hoe de ouders de zorg voor de kinderen hebben verdeeld, naar de omgangsregeling dus.

Zoals gezegd gaan de Tremanormen er vanuit dat dat de ouder bij wie een kind staat ingeschreven, alle verblijfsoverstijgende kosten betaalt. Maar de andere ouder die alimentatie betaalt, heeft zelf ook kosten voor de kinderen, namelijk de kosten van verblijf in de tijd dat de kinderen bij hem of haar verblijven.

In de alimentatieberekening wordt daar als volgt rekening mee gehouden. Deze ouder krijgt een ‘korting’ op de alimentatie, afhankelijk van het aantal dagen per week dat de kinderen gemiddeld genomen bij hem of haar verblijven. Dit wordt de zorgkorting genoemd.

De zorgkorting bedraagt 5% van de kosten van de kinderen, als deze ouder minder dan een dag per week voor de kinderen zorgt; 15% bij gemiddeld één dag per week zorg; 25% bij gemiddeld twee dagen per week; en tot slot 35% bij gemiddeld drie of meer dagen per week zorg.

Stel dat in het eenvoudige voorbeeld van hierboven de vader gemiddeld één dag per week voor het kind zorgt, dan krijgt hij een zorgkorting van 15% van de kosten. Dat is (15% van 500) is € 75. De vader moet dan 333 -/- 75 = € 258 alimentatie betalen aan de moeder.

Let op! De volledige korting geldt alleen wanneer de ouders samen genoeg draagkracht hebben om in de behoefte van de kinderen te voorzien. Als er te weinig draagkracht is, wordt de korting al naar gelang de omvang van het tekort gereduceerd tot uiteindelijk nul.

De omgangsregeling bepaalt de hoogte van de zorgkorting.

Complicatie: een fluctuerend inkomen

Het vaststellen van de draagkracht van partijen is niet altijd eenvoudig. Het kan lastig zijn om het inkomen van een ouder te bepalen. Als een ouder in loondienst is en een vast inkomen heeft, is er geen probleem. Maar wat als het inkomen fluctueert? En hoe bepaal je het inkomen van een ondernemer?

In dergelijke gevallen moet een inschatting worden gemaakt op basis van cijfers over het verleden en prognoses voor de toekomst. Dat is niet eenvoudig en kan tot lastige discussies leiden.

Complicatie: aflossing op schulden

Een andere complicatie. Degene die alimentatie moet betalen, heeft schulden. Tellen die schulden mee bij het berekenen van diens draagkracht?

De hoofdregel luidt dat bij het berekenen van alimentatie rekening wordt gehouden met (aflossingen op) schulden, mits die schulden niet vermijdbaar en niet verwijtbaar zijn.

Een voorbeeld van een vermijdbare schuld is een schuld die de schuldenaar gemakkelijk kan aflossen uit spaargeld of ander vermogen. Een voorbeeld van een verwijtbare schuld is een boete voor te hard rijden of een schuld die is ontstaan doordat er zonder reden te veel geld is uitgegeven. Het is niet altijd gemakkelijk om te bepalen of een schuld vermijdbaar of verwijtbaar is. Dit soort kwesties komen daarom nogal eens bij de rechter terecht.

Als eenmaal vaststaat dat de schuld meetelt voor de kinderalimentatie, wordt doorgaans het bedrag dat de alimentatiebetaler zelf nodig heeft om van te leven opgehoogd met de maandelijkse aflossing op de schuld. De ruimte voor kinderalimentatie wordt daardoor minder.

Schulden kunnen meetellen bij het berekenen van kinderalimenatie.

Complicatie: heel hoge of heel lage woonlasten

Nog een complicatie. Wat als de woonlasten in werkelijkheid veel hoger of veel lager zijn dan 30 procent van het netto inkomen? Het komt bijvoorbeeld regelmatig voor dat een ouder na de scheiding tijdelijk dubbele woonlasten heeft. Of soms heeft een ouder een tijdlang geen of nauwelijks woonlasten, bijvoorbeeld doordat hij of zij tijdelijk bij familie woont.

Als in een dergelijk geval rekening zou worden gehouden met het forfait van 30 procent, kan het alimentatiebedrag onredelijk hoog of juist onredelijk laag uitpakken. Daarom mogen bij dubbele woonlasten toch de werkelijke lasten meetellen. Hetzelfde kan gebeuren bij extreem lage woonlasten. (noot 2)

Complicatie: samenstelde gezinnen

Bij samengestelde gezinnen kan de berekening erg ingewikkeld worden. Mensen hebben steeds vaker kinderen uit meerdere relaties en stiefouders zijn ook onderhoudsplichtig voor hun stiefkinderen. Er kan zodoende een heel web aan onderhoudsverplichtingen ontstaan.

In principe zijn alle inkomensgegevens van alle onderhoudsplichtige partijen nodig om de alimentatie te berekenen. In de praktijk zijn die gegevens lang niet altijd allemaal beschikbaar.

Ook hier moet de behoefte van alle betrokken kinderen en de draagkracht van alle betrokken (stief)ouders worden berekend of ingeschat. In beginsel moet de draagkracht van een ouder gelijk worden verdeeld over de kinderen waarvoor hij of zij onderhoudsplichtig is. Maar dat geldt alleen als de behoefte van de kinderen ook min of meer gelijk is. Als die behoefte substantieel verschilt, moet daarmee in de regel rekening worden gehouden.

Een draagkrachtverdeling is in dit soort gevallen vaak een kwestie van maatwerk.

Hoe spreek je alimentatie af?

Een advocaat of mediator kan u helpen om samen met uw ex afspraken te maken over de alimentatie. Doorgaans wordt de rechter vervolgens verzocht deze afspraken te bekrachtigen, zodat de alimentatiegerechtigde een executoriale titel heeft.

Als u het samen niet eens kunt worden, kan een van u de rechter vragen een beslissing te nemen. Een dergelijke procedure duurt gemiddeld negen maanden.

Wijziging van de alimentatie bij gewijzigde omstandigheden.

Wanneer kan de alimentatie worden gewijzigd?

Een alimentatieberekening is in feite een momentopname. Daarom zegt de wet dat de alimentatie gewijzigd kan worden wanneer de situatie zodanig verandert dat het geldende bedrag niet meer klopt met de wettelijke normen. Voorbeeld: degene die alimentatie moet betalen wordt buiten zijn schuld werkloos en heeft daardoor minder draagkracht. Of: de alimentatieontvanger gaat meer werken en heeft daardoor meer draagkracht. Of: de omgangsregeling verandert waardoor de verdeling van de kinderkosten anders wordt.

De alimentatie kan soms ook worden gewijzigd als er een fout is gemaakt bij het vaststellen ervan.

Afwijken van de Tremanormen

Mogen ouders ook een bedrag afspreken, dat afwijkt van de Tremanormen? Ja, dat mag. Maar pas op, in zo’n geval kan dat bedrag misschien niet meer worden gewijzigd als de omstandigheden veranderen. Laat u daarom goed adviseren door een advocaat of mediator.

Jaarlijkse indexering alimentatie

Het alimentatiebedrag wordt jaarlijks op 1 januari verhoogd met de wettelijke indexering, tenzij partijen samen iets anders hebben afgesproken. Lees hier meer over dit onderwerp.

Fiscaal

Kinderalimentatie is niet aftrekbaar voor de inkomstenbelasting.

Hoelang duurt de onderhoudsplicht?

De onderhoudsplicht van ouders en stiefouders duurt totdat het kind 21 jaar is. De verplichting blijft dus nog drie jaar bestaan nadat het kind meerderjarig is geworden. Zodra het kind achttien is, moet de kinderalimentatie in beginsel rechtstreeks aan het kind zelf worden betaald.

Alimentatie voor jongmeerderjarigen

Voor de berekening van alimentatie voor jongmeerderjarigen, zijn geen vaste regels. Vaak worden de normbedragen in de Wet Studiefinanciering als uitgangspunt genomen voor de behoefteberekening. Soms wordt ook de behoefte berekend aan de hand van de werkelijke kosten en uitgaven.

Heeft u vragen of wilt u een berekening laten maken? Bel of mail dan met Hedy Bollen.


Noten

(1) Het zou niet eerlijk zijn om de woonlastencomponent in de bijstandsnorm tot uitgangspunt te nemen. Immers, woonlasten zijn doorgaans de grootste hap van iemands vaste lasten. Daarom zijn de woonlasten op forfaitaire wijze gerelateerd aan het werkelijke netto inkomen per maand, door deze op 30% daarvan te stellen.

(2) Lees ook: kinderalimentatie ‘eeuwig dilemma’. En zie bijvoorbeeld deze uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 4 april 2018.


De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en er kunnen geen rechten aan deze informatie worden ontleend. Wij doen ons best om de informatie op de site actueel te houden, maar wij staan niet in voor de juistheid en volledigheid daarvan en aanvaarden ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade als gevolg van gebruik van informatie op de site.