Partneralimentatie

Als u gaat scheiden kan het zijn dat de ex-partner met het hogere inkomen, partneralimentatie moet betalen aan degene met het lagere inkomen. Meestal is de vrouw de ontvangende partij, omdat mannen gemiddeld een hoger inkomen hebben dan vrouwen (noot 1).

Welke regels gelden er voor partneralimentatie en hoe moet je die volgens de wettelijke normen berekenen? We beginnen met een paar hoofdregels.

Partneralimentatie: wat zijn de hoofdregels?

Eerst kinderalimentatie

Kinderalimentatie gaat altijd voor. Daarom wordt eerst de kinderalimentatie berekend. Pas als er dan nog financiële ruimte over is, komt partneralimentatie aan bod.

Twaalf jaar tenzij

Het recht op partneralimentatie duurt volgens de huidige wet twaalf jaar, te rekenen vanaf de datum van de echtscheiding. Dat is alleen anders wanneer het huwelijk korter dan vijf jaar heeft geduurd en er geen kinderen zijn; in dat geval is er recht op partneralimentatie voor de periode dat het huwelijk heeft geduurd. Dus: als het huwelijk drie jaar heeft geduurd en er zijn geen kinderen, duurt het recht op partneralimentatie drie jaar, te rekenen vanaf de datum van de echtscheiding.

Er ligt een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer dat de duur van de partneralimentatie wijzigt. Het voorstel kort samengevat: twaalf jaar wordt ‘vijf jaar, tenzij’. Klik hier voor onze blogs over dit onderwerp.

Stap 1: hoe hoog is de behoefte?

Voor het berekenen van de alimentatie wordt eerst gekeken hoe de behoefte is aan partneralimentatie. De behoefte wil zeggen: welk bedrag heeft de alimentatiegerechtigde nodig om na de scheiding van te kunnen leven? Essentieel daarbij is dat de behoefte wordt afgemeten aan de levensstandaard van de partners tijdens het huwelijk. In de praktijk wordt daarom het netto besteedbare gezinsinkomen van vlak voor de scheiding genomen.

Globaal kun je dan zeggen: de behoefte van een alleenstaande is 60% van het voormalige netto gezinsinkomen (geen 50%, want een alleenstaande is duurder uit dan samenwoners). Maar als één van de partijen het niet eens is met die globale benadering, moet de behoefte gedetailleerd worden uitgerekend aan de hand van het feitelijke inkomens- en uitgavenpatroon tijdens het huwelijk. Dit is een tijdrovende exercitie, waar veel discussie over kan ontstaan. Hier is een voorbeeld van een behoeftelijst:  behoeftelijst.pdf (8 downloads)

Als de behoefte is bepaald, wordt gekeken hoeveel eigen inkomen de alimentatiegerechtigde heeft of (op termijn) geacht kan worden te verwerven. Een belangrijk uitgangspunt is dat de alimentatiegerechtigde verplicht is om zoveel mogelijk in het eigen levensonderhoud te voorzien; daarbij hoort dat zij/hij desgevraagd (op termijn) moet laten zien welke sollicitatie- en andere inspanningen zijn verricht om inkomen te verwerven.

De eigen netto-inkomsten van de alimentatiegerechtigde worden van de behoefte afgetrokken. Het resultaat wordt in alimentatietermen de ‘behoeftigheid’ genoemd, dat is dus de maximale (netto) partneralimentatie.

Stap 2: hoeveel draagkracht is er voor het betalen van alimentatie?

De volgende stap is: wat kan de alimentatieplichtige betalen? Daarvoor wordt eerst berekend wat de alimentatiebetaler minimaal nodig heeft om zelf van te leven. Denk aan de vaste lasten van eten, drinken, wonen, de ziektekostenverzekering, de aflossing op eventuele schulden e.d.

Het verschil tussen wat de alimentatieplichtige minimaal nodig heeft en wat hij werkelijk te besteden heeft, is de draagkrachtruimte. 40% daarvan mag de alimentatiebetaler zelf houden, 60% is voor partneralimentatie. Maar let op: kinderalimentatie gaat altijd voor. Als er kinderen zijn, is die 60% dan ook niet (volledig) beschikbaar.

Partneralimentatie … een kwestie van behoefte en draagkracht.

Trema-normen

De regels voor het berekenen van alimentatie staan in de zogenaamde Tremanormen, die zijn opgesteld door een groep rechters. De rechter is niet verplicht om deze normen toe te passen, maar in de praktijk gebeurt dat doorgaans wel.

Het berekenen van partneralimentatie is eigenlijk altijd maatwerk. Uw hele financiële situatie wordt in kaart gebracht. Voor een berekening zijn dus veel gegevens nodig. Onderaan deze pagina kunt u een lijst met gegevens downloaden, waar uw advocaat of mediator om zal vragen.

Manieren om de alimentatie vast te leggen

U kunt samen met uw ex-partner afspraken maken over de hoogte van de alimentatie. Dit gebeurt meestal met hulp van een advocaat of mediator. Vaak lukt het wel om afspraken te maken. Bent u het niet met elkaar eens? Dan kan een van de partijen de rechter vragen om een bedrag vast te stellen.

Afwijken van de wettelijke normen

U bent vrij in welk bedrag u met elkaar afspreekt. Dat bedrag mag dus afwijken van de wettelijke normen. U mag ook een afwijkende alimentatieduur afspreken, bijvoorbeeld maximaal vijf jaar in plaats van twaalf jaar. Of specifieke afspraken maken over of/wanneer de alimentatie kan worden gewijzigd.

Maar pas op: als u welbewust afwijkt van de wettelijke normen, heeft dat gevolgen voor de mogelijkheid om de alimentatie te (laten) wijzigen als de omstandigheden veranderen (zie hierna).

Wijzigen van de alimentatie

Een alimentatieberekening is feitelijk een momentopname.  Daarom zegt de wet dat de alimentatie gewijzigd kan worden wanneer de situatie zodanig verandert dat het geldende bedrag niet meer klopt met de normen. Bijvoorbeeld: degene die alimentatie moet betalen gaat – buiten zijn schuld – minder verdienen. Of degene die alimentatie ontvangt, gaat meer werken en heeft daardoor minder behoefte aan alimentatie. Of de alimentatiebetaler krijgt een kind uit een nieuwe relatie waardoor hij meer moet betalen aan kinderkosten.

De alimentatie kan ook gewijzigd worden wanneer partijen een bedrag hebben afgesproken dat substantieel afwijkt van het bedrag op basis van de wettelijke normen. Voorwaarde is wel dat partijen zich hier niet van bewust zijn geweest, dat ze dus niet wisten dat de wettelijke normen een andere uitkomst hadden gegeven.

Als de ex-partners welbewust een bedrag afspreken dat afwijkt van de wettelijke normen, kan dat bedrag in beginsel niet meer worden gewijzigd. Hetzelfde geldt wanneer er een afwijkende alimentatieduur wordt afgesproken. Wijziging is dan alleen mogelijk wanneer er iets heel uitzonderlijks wijzigt in de omstandigheden.

Soms spreken ex-partners met elkaar af dat de alimentatie niet gewijzigd kan worden, behalve in zeer uitzonderlijke omstandigheden. Dat heet een niet-wijzigingsbeding. Een voordeel van zo’n afspraak is dat die rust creëert. Een nadeel is dat de situatie toch zodanig kan veranderen, dat iemand de alimentatie nauwelijks meer kan betalen.

Zowel het bewust afwijken van de normen als het afspreken van een niet-wijzigingsbeding hebben dus ingrijpende consequenties, waar vooraf goed over nagedacht moet worden.

Partneralimentatie … een kwestie van maatwerk.

Einde alimentatie bij samenwonen

Volgens de wet eindigt het recht op partneralimentatie definitief wanneer de alimentatiegerechtigde gaat hertrouwen of gaat samenwonen alsof men was getrouwd. Soms maken mensen in het echtscheidingsconvenant een iets andere afspraak. Bijvoorbeeld: als de alimentatiegerechtigde gaat samenwonen en die samenleving zou binnen een jaar weer eindigen, dan ontstaat er opnieuw recht op alimentatie. Op die manier kan er ‘op proef’ worden samengewoond zonder dat iemand meteen definitief zijn recht op partneralimentatie verspeelt.

Indexering

De alimentatie wordt jaarlijks aangepast aan de loonstijgingen. Dit heet de indexering van alimentatie. In november stelt de overheid het percentage vast waarmee de bedragen voor partneralimentatie op 1 januari van het nieuwe jaar automatisch wijzigen.

Geregistreerd partnerschap

Voor mensen die een geregistreerd partnerschap hebben, gelden de bovenstaande regels op precies dezelfde manier als bij mensen die getrouwd zijn.

Samenwonen

Bij mensen die hebben samengewoond, is geen recht op partneralimentatie, tenzij daar in het samenlevingscontract speciale afspraken over zijn gemaakt.


Noot 1: Voor de inkomensverschillen tussen mannen en vrouw lees de Emancipatiemonitor 2016 en de update Vrouwen versnellen de inkomensgroei van tweeverdieners.

LIJST-met-gegevens-partneralimentatie (39 downloads)

De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en er kunnen geen rechten aan deze informatie worden ontleend. Wij doen ons best om de informatie op de site actueel te houden, maar wij staan niet in voor de juistheid en volledigheid daarvan en aanvaarden ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade als gevolg van gebruik van informatie op de site.