Partneralimentatie

Als u gaat scheiden moet degene met het hoogste inkomen misschien partneralimentatie betalen aan de ander. Wat zijn de regels voor partneralimentatie en hoe moet je die berekenen?

Eerst een paar hoofdregels.

Kinderalimentatie gaat voor

Kinderalimentatie gaat altijd voor. Er moet dus altijd eerst worden gekeken of er (financiële) ruimte is voor kinderalimentatie. Pas daarna is partneralimentatie aan de orde.

12 jaar tenzij

Het recht op partneralimentatie duurt volgens de huidige wet 12 jaar, te rekenen vanaf de datum van de echtscheiding. Dat is alleen anders als het huwelijks korter dan 5 jaar heeft geduurd en er geen kinderen zijn; in dat geval is er recht op partneralimentatie voor de tijd dat het huwelijk heeft geduurd. Dus: als het huwelijk 3 jaar heeft geduurd en er zijn geen kinderen, duurt het recht op partneralimentatie 3 jaar.

Is er behoefte?

Er is alleen recht op partneralimentatie als daar behoefte aan is. Behoefte is een juridische term. Het betekent dat een van de (ex-)partners te weinig inkomen heeft om na de scheiding in zijn of haar levensonderhoud te voorzien. Meestal is het tegenwoordig nog de vrouw die aanspraak kan maken op partneralimentatie.

Belangrijk: de behoefte wordt afgemeten aan de levensstandaard van de partners tijdens het huwelijk. In de praktijk wordt daarom het netto besteedbare gezinsinkomen van vlak voor de scheiding berekend. Je kunt dan globaal zeggen: 60% daarvan is de behoefte van iemand die alleenstaand is (geen 50%, want een alleenstaande is vaak duurder uit dan mensen die samenwonen).

Soms ook wordt de behoefte gedetailleerd uitgerekend aan de hand van het feitelijke inkomsten- en uitgavenpatroon tijdens het huwelijk. Hier kan – logisch – veel discussie over ontstaan.

Als de behoefte aan alimentatie eenmaal is berekend, wordt gekeken hoeveel eigen inkomsten de alimentatiegerechtigde heeft. Die eigen inkomsten worden van de behoefte afgetrokken. Het resultaat is de maximale (netto) partneralimentatie.

Is er draagkracht?

Vervolgens moet worden bekeken wat de alimentatieplichtige kan betalen. Daarvoor wordt eerst gekeken naar wat iemand minimaal nodig heeft om zelf van te leven. Denk aan de vaste lasten van eten, drinken, woonlasten, premie ziektekostenverzekering,  aflossing op schulden enzovoort. Bijzondere zaken zoals het (na de scheiding) moeten aanschaffen van een nieuwe inboedel en advocaatkosten worden soms ook meegenomen.

Het verschil tussen wat iemand minimaal nodig heeft en wat hij werkelijk heeft, is de draagkrachtruimte. Zoals hierboven is gezegd gaat kinderalimentatie altijd voor. De resterende ruimte is voor partneralimentatie.

Het berekenen van partneralimentatie is eigenlijk altijd maatwerk. Uw hele financiële situatie wordt daarvoor in kaart gebracht. Voor een berekening zijn dus veel gegevens nodig.

Hier is een lijst met stukken waar u advocaat of mediator om zal vragen.

Manieren op de alimentatie vast te leggen

U kunt samen met uw ex-partner afspraken maken over de hoogte van de alimentatie. Dit gebeurt meestal in overleg met een advocaat of mediator. Bent u het niet met elkaar eens? Dan kan de rechter een bedrag vaststellen.

Wijzigen van de alimentatie

Een alimentatieberekening is eigenlijk een momentopname.  Daarom kunt u een wijziging van de alimentatie vragen als de (financiële) situatie van één van de partijen wijzigt. Bijvoorbeeld: degene die alimentatie moet betalen gaat (buiten zijn schuld) minder verdienen. Of: degene die alimentatie ontvangt, krijgt een baan. Of: degene die alimentatie moet betalen krijgt een kind uit een nieuwe relatie of gaat trouwen met iemand die al kinderen heeft.

Soms spreken ex-partners met elkaar af dat de alimentatie niet gewijzigd kan worden, behalve in zeer bijzondere omstandigheden. Dat heet een niet-wijzigingsbeding. Het voordeel van zo’n afspraak is dat hij rust creëert. De keerzijde is dat iemands situatie zodanig kan veranderen, bijvoorbeeld door het verlies van een baan, dat hij of zij de alimentatie – die dus in principe vaststaat! – niet of nauwelijks meer kan betalen. Het is dus zaak heel goed na te denken over de wenselijkheid en de gevolgen van een niet-wijzigingsbeding.

Einde alimentatie bij samenwonen

Volgens de wet eindigt het recht op partneralimentatie definitief wanneer de alimentatiegerechtigde gaat samenwonen of trouwen met een nieuwe partner. Soms maken mensen in het echtscheidingsconvenant een iets andere afspraak. Bijvoorbeeld: als de alimentatiegerechtigde gaat samenwonen en die samenleving zou binnen 1 jaar weer eindigen, dan ontstaat er opnieuw recht op alimentatie. Op die manier kan er worden samengewoond op ‘proef’, zonder dat iemand  direct voorgoed zijn recht op partneralimentatie verspeelt.

Alimentatie eindigt ook – logisch – als de alimentatiegerechtigde zoveel is gaan verdienen dat er geen behoefte meer is aan alimentatie (zie boven voor het bepalen van de behoefte).

Indexering

De alimentatie wordt jaarlijks aangepast aan de loonstijgingen. Dit heet de indexering van alimentatie. In november stelt de overheid het percentage vast waarmee de bedragen voor partneralimentatie op 1 januari van het nieuwe jaar automatisch wijzigen.

Geregistreerd partnerschap

Voor mensen die een geregistreerd partnerschap hebben, gelden de bovenstaande regels op precies dezelfde manier als bij mensen die getrouwd zijn.

Samenwonen

Bij mensen die hebben samengewoond, is geen recht op partneralimentatie, tenzij daar in het samenlevingscontract speciale afspraken over zijn gemaakt.

Wordt de alimentatieduur korter?

Er ligt een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer dat het hele systeem van partneralimentatie ingrijpend wijzigt. Zie onze blogs over dit onderwerp.

alimentatie