Partneralimentatie: wat is dat eigenlijk?

Mensen die getrouwd zijn, hebben de plicht om financieel voor elkaar te zorgen. Die verplichting stopt niet wanneer mensen gaan scheiden, maar loopt nog een tijdlang door. De gedachte hierachter is dat het huwelijk is gebaseerd op onderlinge solidariteit en dat die solidariteit nog een tijd doorwerkt nadat het huwelijk is beëindigd. Daarom kan het zijn dat de partner met het lagere inkomen na echtscheiding een aantal jaren aanspraak kan maken op partneralimentatie. In verreweg de meeste gevallen betaalt de man en ontvangt de vrouw. Dat komt omdat mannen gemiddeld een hoger inkomen hebben dan vrouwen.

Hoe bereken je partneralimentatie?

Voor het berekenen van partneralimentatie zijn regels, de zogenaamde Tremanormen. De rechter past deze regels toe in alimentatieprocedures. En bij mediations worden de normen gebruikt als hulpmiddel bij het maken van afspraken over de alimentatie.

Gaat kinderalimentatie altijd voor?

Kinderalimentatie gaat altijd voor. Daarom wordt eerst de kinderalimentatie berekend. Alleen wanneer er dan nog ruimte over is, komt partneralimentatie aan bod.

Hoelang duurt het recht op partneralimentatie bij scheidingen vóór 1 januari 2020?

Voor ‘oude’ scheidingen duurt het recht op partneralimentatie twaalf jaar, te rekenen vanaf de datum van de echtscheiding. Er geldt alleen een uitzondering voor kinderloze huwelijken die korter dan vijf jaar hebben geduurd; in dat geval is de alimentatieduur gelijk aan de duur van het huwelijk.

Hoelang duurt het recht op partneralimentatie bij scheidingen ná 1 januari 2020?

Voor ‘nieuwe’ scheidingen gelden de regels van de Wet Herziening Partneralimentatie. De hoofdregel is dat het recht op partneralimentatie vijf jaar duurt. Maar er zijn enkele belangrijke uitzonderingen.

  • Wanneer partijen op het moment van het echtscheidingsverzoek langer dan vijftien jaar zijn getrouwd en de alimentatiegerechtigde maximaal tien jaar is verwijderd van haar/zijn AOW-leeftijd, duurt het recht op partneralimentatie tot aan die AOW-leeftijd. De maximale alimentatieduur is hier dus tien jaar.
  • Als de kinderen die uit het huwelijk zijn geboren nog niet allemaal twaalf jaar zijn, duurt het recht op alimentatie net zolang totdat het jongste kind twaalf jaar wordt. De maximale alimentatietermijn is hier dus twaalf jaar.
  • Wanneer partijen op het moment van het echtscheidingsverzoek langer dan vijftien jaar zijn getrouwd en de alimentatiegerechtigde is op of voor 1 januari 1970 geboren, dan is er recht op tien jaar alimentatie in plaats van vijf jaar. Het gaat hier om een overgangsregeling voor hen die op 1 januari 2020 ouder zijn dan vijftig jaar. De groep waarvoor deze regeling geldt wordt met het verstrijken van de tijd logischerwijs steeds kleiner.

Behoefte en draagkracht

Elke alimentatieberekening bestaat in de kern uit het beantwoorden van twee vragen. Enerzijds: wat is de behoefte van de alimentatiegerechtigde. Anderzijds: hoe groot is de draagkracht van de alimentatieplichtige? Met andere woorden, hoeveel geld heeft de alimentatiegerechtigde nodig om van te leven en hoeveel geld kan de alimentatieplichtige missen?

Hoe wordt de behoefte bepaald?

De behoefte wordt afgemeten aan de levensstandaard van de partners tijdens het huwelijk. Je kunt de behoefte op een eenvoudige, globale manier bepalen door 60% te nemen van het voormalige netto gezinsinkomen. Maar als één van de partijen het hier niet mee eens is, moet de behoefte gedetailleerd worden uitgerekend aan de hand van het feitelijke inkomens- en uitgavenpatroon tijdens het huwelijk. Dit is een bijzonder tijdrovende exercitie, waar veel discussie over kan ontstaan. Hier is een voorbeeld van een behoeftelijst: behoeftelijst.pdf (215 downloads)

Als de behoefte is bepaald, wordt vervolgens gekeken hoeveel eigen inkomen de alimentatiegerechtigde heeft of geacht wordt te kunnen genereren. De alimentatiegerechtigde is verplicht is om zoveel mogelijk in het eigen levensonderhoud te voorzien. Vandaar dat we soms zien, zowel in onderlinge afspraken als rechterlijke uitspraken, dat de alimentatie in de loop van de tijd wordt afgebouwd.

Het eigen inkomen wordt van de behoefte afgetrokken. Het resultaat heet in alimentatietermen behoeftigheid. Behoeftigheid is wat de alimentatieplichtige maximaal moet betalen.

Hoe wordt de draagkracht bepaald?

De draagkracht van de alimentatieplichtige wordt bepaald door eerst diens netto inkomen te berekenen en daarna te kijken wat degene minimaal nodig heeft om zelf van te leven. Uitgangspunt bij dat laatste is de bijstandsnorm, gecorrigeerd met de werkelijke woonlasten. Het verschil tussen het netto inkomen en de minimum eigen behoefte is de draagkrachtruimte. Veertig procent daarvan mag de alimentatiebetaler zelf houden, zestig procent is bestemd voor partneralimentatie. Zoals gezegd gaat kinderalimentatie altijd voor. Daarom is die zestig procent vaak niet of maar gedeeltelijk beschikbaar.

Welke gegevens zijn nodig voor een berekening?

Het vaststellen van partneralimentatie is eigenlijk altijd maatwerk. De financiële situatie aan beide kanten wordt volledig in kaart gebracht. Voor een berekening zijn daarom veel gegevens nodig. Hier is een lijst met gegevens waar uw advocaat of mediator naar zal vragen: LIJST-met-gegevens-partneralimentatie (155 downloads) .

Is afwijken van de wettelijke normen toegestaan?

U bent volledig vrij in het maken van afspraken over partneralimentatie. U hoeft de tremanormen niet te volgen en u mag een afwijkende alimentatieduur afspreken. U kunt uw afspraken volledig op maat maken. De alimentatiegerechtigde mag ook, al dan niet definitief, volledig afzien van alimentatie. Maar let op, als u bewust afwijkt van de wettelijke normen, heeft dat consequenties voor de mogelijkheid om later, bij gewijzigde omstandigheden, de alimentatie te wijzigen.

Wanneer kan de alimentatie worden gewijzigd?

Een alimentatieberekening is feitelijk een momentopname. Daarom zegt de wet dat de alimentatie gewijzigd kan worden wanneer de omstandigheden zodanig veranderen dat het geldende bedrag niet meer correspondeert met de wettelijke normen. Bijvoorbeeld: de alimentatiebetaler raakt werkloos en heeft opeens veel minder draagkracht.

De alimentatie kan ook gewijzigd worden wanneer de ex-partners een bedrag hebben afgesproken dat substantieel afwijkt van de wettelijke normen. Voorwaarde is dat zij niét wisten dat ze een afwijkend bedragen afspraken. Als de ex-partners bewust een bedrag afspreken dat afwijkt van de wettelijke normen, kan dat bedrag in beginsel niet meer worden gewijzigd.

Soms spreken de ex-partners expliciet met elkaar af dat de alimentatie niet gewijzigd kan worden, behalve in zeer uitzonderlijke omstandigheden. Dat heet een niet-wijzigingsbeding. Een voordeel van een dergelijke afspraak is dat deze rust creëert. Een nadeel is dat de situatie toch zodanig kan veranderen, dat instandhouding van de afspraak eigenlijk onaanvaardbaar is. Zowel het bewust afwijken van de normen als het afspreken van een niet-wijzigingsbeding, heeft dus ingrijpende consequenties. Hierover moet vooraf goed worden nagedacht.

Wat gebeurt er als de alimentatiegerechtigde een nieuwe partner krijgt?

Volgens de wet eindigt het recht op partneralimentatie definitief wanneer de alimentatiegerechtigde gaat hertrouwen, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen alsof men was getrouwd. Lees hier ons blog over dit onderwerp. Soms maken de ex-partners in hun echtscheidingsconvenant een iets andere afspraak. Bijvoorbeeld: als de alimentatiegerechtigde gaat samenwonen en die samenleving eindigt binnen een jaar, ontstaat er opnieuw recht op alimentatie. Op die manier kan er ‘op proef’ worden samengewoond zonder dat de alimentatiegerechtigde direct definitief het recht op partneralimentatie verliest.

Hoe wordt partneralimentatie geïndexeerd?

De alimentatie wordt jaarlijks aangepast aan de loonstijgingen. Dit heet de indexering van alimentatie. In november van elk jaar stelt de overheid het percentage vast waarmee de alimentatiebedragen op 1 januari van het nieuwe jaar automatisch wijzigen.

Is partneralimentatie aftrekbaar?

Voor degene die alimentatie betaalt is dit (bruto) bedrag aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. De alimentatieontvanger moet inkomstenbelasting betalen over de alimentatie.

Gelden dezelfde regels bij een geregistreerd partnerschap?

Voor ex-geregistreerde partners gelden precies dezelfde regels als voor ex-echtgenoten.

Is er recht op partneralimentatie na samenwonen?

Ex-samenwoners hebben geen aanspraak jegens elkaar op partneralimentatie, tenzij ze daar in hun samenlevingscontract afspraken over hebben gemaakt.


Voor de inkomensverschillen tussen mannen en vrouw lees de Emancipatiemonitor 2016 en de update Vrouwen versnellen de inkomensgroei van tweeverdieners.


De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en er kunnen geen rechten aan deze informatie worden ontleend. Wij doen ons best om de informatie op de site actueel te houden, maar wij staan niet in voor de juistheid en volledigheid daarvan en aanvaarden ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade als gevolg van gebruik van informatie op de site.