Schulden en scheiding

Als u gaat scheiden en u bent in gemeenschap van goederen getrouwd, moet die gemeenschap worden verdeeld. Dat geldt ook voor de schulden in die gemeenschap. Het kan gaan om schulden op uw naam, op naam van uw partner of op beider naam. En om schulden aangegaan vóór en tijdens het huwelijk.

Hoe werkt zo’n verdeling? Bent u aansprakelijk voor de schulden van uw ex als u gaat scheiden? En moeten echt alle schulden worden verdeeld of zijn er ook privéschulden?

Let op: dit artikel gaat het over schulden bij huwelijken die vóór 1 januari 2018 zijn gesloten in volledige gemeenschap van goederen. Voor schulden bij een beperkte gemeenschap van goederen klik hier.

Volledige gemeenschap van goederen

Trouwde u vóór 1 januari 2018, dan bent u in volledige gemeenschap van goederen getrouwd, tenzij er huwelijkse voorwaarden zijn gemaakt. Bij huwelijkse voorwaarden speelt de kwestie van het verdelen van schulden veel minder, omdat daar doorgaans ieder verantwoordelijk is voor de eigen schulden.

Een volledige gemeenschap van goederen wil zeggen: in principe zijn alle bezittingen en schulden gemeenschappelijk op basis van fiftyfifty. Het maakt niet uit op wiens naam een schuld staat. Het maakt ook niet uit of de schuld is ontstaan vóór of tijdens het huwelijk.

Naast gemeenschapsschulden kunnen er ook privéschulden zijn, namelijk wanneer een van de partners privévermogen heeft (bijvoorbeeld verkregen uit een erfenis onder uitsluitingsclausule ) en er met betrekking tot dat vermogen schulden zijn aangegaan. Bijvoorbeeld: een van de partners heeft een vakantiewoning geërfd onder ontsluitingsclausule en heeft voor de verbouwing daarvan een hypotheek genomen; die hypotheekschuld blijft dan privé.(1)

Ook zogenaamde verknochte schulden vallen niet in de gemeenschap, maar een schuld is haast nooit verknocht.(2)

Aansprakelijkheid, draagplicht en verhaal

Het onderwerp schulden is ingewikkeld, omdat er verschil is tussen:

  • de aansprakelijkheid voor schulden jegens schuldeisers,
  • de onderlinge draagplicht van de partners, en
  • de verhaalsmogelijkheden van schuldeisers op het vermogen van de partners.

We gaan per onderwerp kijken wat de regels zijn, tijdens het huwelijk en bij scheiding.

Schulden: een kwestie van aansprakelijkheid, draagplicht en verhaal.

Aansprakelijkheid

Aansprakelijk voor een schuld is de debiteur, degene die de schuld is aangegaan. Aansprakelijkheid is iets wat geldt ‘naar buiten’; het betreft de relatie tussen u en de schuldeiser.

Tijdens het huwelijk bent u alleen aansprakelijk voor de schulden die u zelf of samen met uw partner bent aangegaan en niet voor de schulden op naam van uw partner. Bijvoorbeeld: u koopt een auto. Als u niet betaalt, kan de verkoper u – en dus niet uw partner – aanspreken en eventueel voor de rechter dagen. Er geldt alleen een uitzondering voor schulden in verband met de kosten van de huishouding; daarvoor bent u beiden volledig aansprakelijk, dus ongeacht wie de schuld is aangegaan.

Maar wanneer u gaat scheiden verandert er iets: nadat het echtscheidingsverzoek is ingediend, wordt u allebei automatisch volledig aansprakelijk voor álle gemeenschapsschulden, dus ook voor de schulden van uw partner. Deze regel is ter bescherming van de schuldeisers: zij krijgen er een optie bij, zij kunnen niet één maar twee partijen aanspreken.

Draagplicht

De draagplicht voor een schuld is iets tussen uw en uw partner. De schuldeiser staat daar helemaal buiten. De draagplicht bepaalt wie van u in welke verhouding een schuld moet dragen. Bij een gemeenschap van goederen bent u elk voor de helft draagplichtig voor alle gemeenschapsschulden, ongeacht op wiens naam die schulden staan. De draagplicht voor schulden wordt vaak pas een onderwerp als u gaat scheiden. Immers, dan moeten alle schulden in kaart worden gebracht en verdeeld.

De regel dat u allebei de helft van de schulden moet dragen is een harde regel. Alleen als die regel heel onredelijk uitpakt, kan de rechter een andere draagplichtverdeling vaststellen. Er moet dan wel iets heel bijzonders aan de hand zijn.(3)

U mag wel in een echtscheidingsconvenant een andere dan fiftyfifty verdeling afspreken, maar daarover moet u het wel samen eens zijn. En let op: een afwijkende verdeling kan (ongewenste) fiscale consequenties hebben.

Verhaal

Verhaal wil zeggen: op welk vermogen mag de schuldeiser zich verhalen? Bijvoorbeeld: uw partner met wie u in gemeenschap van goederen bent getrouwd, heeft een auto gekocht. Hij/zij – en niet u – is dan aansprakelijk jegens de schuldeiser. Maar stel, uw partner betaalt de koopprijs niet. Omdat bij een gemeenschap van goederen alle bezittingen gemeenschappelijk zijn, mag de schuldeiser zich op dat hele gemeenschapsvermogen verhalen; er mag bijvoorbeeld beslag worden gelegd op uw bankrekening of uw salaris.

Als uw partner daarnaast privévermogen heeft, kunnen zijn/haar schuldeisers zich ook verhalen op dat privévermogen. Voor zover een gemeenschapsschuld zodoende (deels) zou worden voldaan uit privévermogen van de ene partner, heeft die partner recht op een vergoeding uit de gemeenschap voor de helft van het bedrag dat bij hem/haar privé is onttrokken.

Zoals gezegd wordt u bij echtscheiding aansprakelijk voor álle schulden van de gemeenschap, dus ook die van uw partner. Betekent dit dat de schuldeisers van uw partner zich na de scheiding en nadat de gemeenschap is verdeeld, kunnen verhalen op al uw bezittingen? Het antwoord luidt: nee, als de gemeenschap van goederen eenmaal is verdeeld, mogen de schuldeisers van uw ex-partner zich alleen verhalen op dat wat u uit de verdeling heeft gekregen. Voorbeeld: u gaat scheiden. Aan bezittingen is er 20.000 euro. Aan schulden is er 80.000 euro en de schuld is aangegaan door uw ex-partner. Bij de scheiding wordt u aansprakelijk voor de schuld van 80.000 euro, maar de schuldeiser heeft alleen verhaal op 10.000 euro (de helft van de bezittingen) die u uit de verdeling heeft gekregen. Maar let op: u en uw ex-partner zijn onderling voor de helft draagplichtig voor de schuld.

Samenvattend

Als u in gemeenschap van goederen bent getrouwd, komen bij scheiding de helft van alle gemeenschapsschulden voor uw rekening. U wordt door de scheiding ook automatisch aansprakelijk voor alle gemeenschapsschulden, dus ook die van uw partner. Maar schuldeisers van uw partner kunnen zich alleen verhalen op datgene wat u uit de verdeling heeft gekregen.

Complex 

Al met al een complex verhaal, schulden en echtscheiding. Als u hierover meer wilt weten, of u heeft een concrete vraag, bel of mail dan met Hedy Bollen, wij helpen u graag.


(1) Beide partners kunnen bij een gemeenschap van goederen privévermogen hebben. Dat kunnen verknochte goederen zijn (bijvoorbeeld een uitkering uit smartegeld of onder omstandigheden een ontslagvergoeding) of schenkingen of erfenissen die zijn verkregen onder uitsluitingsclausule.

(2) In de wetsgeschiedenis wordt als voorbeeld van verknochte schulden genoemd: sommige schulden die voortkomen uit het plegen van een onrechtmatige daad. Het zal dus afhangen van alle omstandigheden van het geval of zo’n schuld verknocht is. Heeft de andere echtgenoot bijvoorbeeld ‘meegeprofiteerd’ van het onrechtmatig verkregen geld omdat dit aan kosten van de huishouding is besteed, dan zal die schuld niet snel verknocht zijn.

(3) Voor een voorbeeld waarbij de rechter bepaalde dat een schuld alleen door de man moest worden gedragen zie de uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden d.d. 13 maart 2014.


De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en er kunnen geen rechten aan deze informatie worden ontleend. Wij doen ons best om de informatie op de site actueel te houden, maar wij staan niet in voor de juistheid en volledigheid daarvan en aanvaarden ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade als gevolg van gebruik van informatie op de site.